شمارۀ یک
چیزهای مهمی که باید دربارۀ ژانر «دنس پانک» بدانیم
دنس پانک ترکیبی از ریتمهای موسیقی «دَنس» و بیانِ پُرخشم موسیقی «پانک» است که در پایان سالهای 1970 در امریکا متولد شد، اما تا سالها بعد، یعنی تا سالهای 2000 و 2010 که در شُمار پُرطرفدارترین موسیقیها قرار بگیرد، از صنعت موسیقی روز دنیا کناره گرفت.
دَنس پانک چیست؟
این ژانر از تلفیق زیرمجموعههای موسیقی دنس و راک به وجود آمده، سبکی که حسوحال پانک راک و پُست پانک را با ریتمهای سالنهای رقص ترکیب کرده. «دیسکو پانک»، «تکنو پانک» و «پانک فانک» نامهای دیگری هستند که در توصیف این نوع موسیقی به کار رفتهاند. ریشۀ این ژانر به جنبشِ «نووِیو» و پانک در دهۀ هفتاد میلادی بازمیگردد، زمانی که هنرمندانی مانند «گَنگ فُر» و «تاکین هِدز» به صداهای نامطبوعِ موسیقی زیرزمینی اواخر این دهه ریتم و ضرب و میزانِ موسیقیهای سُول، آر اند بی و دسکو را افزودند. اما سالهای 1980 برای دنس پانک چندان مساعد نبودند و موج نوی موسیقی این دهه، که بسیار پُرزرقوبرق بود، رسماً زیرمجموعههای نووِیو را کنار زد. با این حال، در پایان سالهای 1990 و اوایل سالهای 2000، ژانر دنس پانک بار دیگر مطرح شد. گروههای ایندی راک، مانندِ «دِ فِینت»، «یه یه یههس» و «فرانز فردیناند» از یک سو و گروههای دنس پانک خالص، مثل «اِسنیکی سَوندسیستم»، «!!!» ــ یا «چیکچیکچیک» ــ ریتمهای دَنس و صداهای الکترونیا را به کارشان افزودند و روحی تازه به دنس پانکِ دمیدند.
ریشههای موسیقی دنس پانک
همانطور که پیشتر اشاره شد، زمان تولد این ژانر موسیقی به میانۀ سالهای 1970 بازمیگردد. ابتدا در نیویورک و اندکی بعد در لندن؛ در ادامه سه عامل مهمی که در شکلگیری این موسیقی نقش داشتند آمدهاند.
جنبشِ نُوِیو
گروههایی که به جنبش نُوِیو پیوستند در شکلگیری این ژانر نقش مهمی ایفا کردند؛ جیمز چنس، کانترشنس، ایاسجی و لیکویید لیکویید از جمله هنرمندانی بودند که صداهایی شنیدنی به کارشان اضافه کردند، صداهایی که با حسوحال رقص سازگار بود. در ابتدای سالهای 1980، گروههایی مانند «بلاندی» و «کلَش» نیز گرووی دنس پانکی به کارشان دادند.
تکامل ژانرها
کار «تاکین هدز» امریکایی و «گَنگ آو فُر» بریتانیایی بهمرور بر هنر دیگر موسیقیدانان پُست پانک اثر گذاشت و گروههایی مانند «نیو اُردر» ــ که پس از «جُی دیویژن» و با دیگر اعضای اصلی این گروه تشکیل شد ــ در طول سالیان فعالیتشان، صداهای دنس پانکی را تعریف کردند.
تکامل صداها
اگرچه دنس پانک تا سالهای 2000 حضور چندان پررنگی در صنعت موسیقی دنیا نداشت، صداهای دنس پانکی به گروهها و موسیقیهای سالهای 1980 نفوذ کرده بودند. گروههای دنس پانک سالهای جدید اینبار موسیقی گَرِج راک انتهای سالهای 1990 را نیز واردِ کار کردند. «اِلسیدی سَوندسیستم»، «لایارز»، «یه یه یهس»، «دِث فرام اِباو 1979»، «فرانز فردیناند» و «دِ فِینت» کمکم هویتی راک ان رولیتر به دنس پانک بخشیدند، به طوری که تا پایان سالهای 2010 حساب دنس پانک از موسیقی هیپ هاپ و ایدیاِم کاملاً جدا بود.
اجراهای رِیو
از میانۀ سالهای 2000، اجراهای رِیو در بریتانیا جان گرفتند و میشد عناصر موسیقی رِیو را در کنار صداهای دنس پانک و سایکدلیک با همدیگر شنید. هنرمندانی مانند «کلکسنز»، «لِیت آو دِ پایِر»، «شتدیسکو»، «نیو یانگ پانی کلاب» در ترویج این جریان نقش مهمی داشتند.
ویژگیهای موسیقی دنس پانک
سازبندی
دنس پانک اولیه از موسیقی دیسکو فانک مایه گرفت، وقتی که درام و بِیس را عنصر اصلی موسیقایی در نظر گرفتند و این دو پیش از هر سازی شنیده شدند. اما گیتارنوازهای موسیقی دنس پانک دنبال خلق ملودی و حتی اغلب اوقات در قیدوبند نواختن دورهای آکورد نیستند و عموماً در پی فضاسازی و آفرینش بافت و سروصدا درآوردن از سازشاناند. سینتیسایزرهای حجیم و مُفَصل از مهمترین مشخصههای این موسیقیاند. در موسیقی دنس پانک، شاید بشود گفت نقشی که گیتار الکتریک در موسیقی راک سُنَتی داشت اینبار با سینتیسایزر تعریف میشود.
ترانه
ترانههای موسیقی دنس پانک بر رهاییِ احساسی تمرکز میکند: حس خوبی دارد، چیزهای منفی را بیرون میریزد و انسان در آن خودش را بیان میکند. ترانههای موسیقی دنس پانک از مضامین ابتداییِ پانکیاش فاصله دارد و از احساسات گستردهتری حکایت میکند. شاید ترانههای دنس پانک مانند «پابلیک ایمیج»، «یه یه یهس» و «اِلتیدی» جنجالی باشد، یا مثل «دث فرام اِباو 1979» خشمگین باشد، یا مثل «تاکین هدز» نوآورانه و متنوع باشد، یا مانند «اِلسیدی سَوندسیستم» حدیث نَفس بگوید.
ووکالها
اما موسیقی دنس پانک پُرشور و حرارت و روحانی نیست. خوانندۀ دنس پانک به جای ملودی روی ضرب کلام تمرکز میکند. در نتیجه، ووکالهای دنس پانک تاریک به گوش میرسد، مثل تاد فینک در «دِ فِینت»، یا گوشخراش مانند کَرِن اُ در «یه یه یهس» یا لوک جنرِ «رپچر». بعضی خوانندهها صدای بینظیری دارند، مثل دیوید بِرن که جیغ و فریادی پُرتنش بیرون میدهد یا برندُن فلاورز که حالت صدایش از غرور و تکبر حکایت میکند.
مهمترین گروههای دنس پانک دنیا
«اِلسیدی سَوندسیستم»، «تاکین هدز»، «فِینت»، «هاپ هاپ هیت»، «دِ رپچر»، «اِسنیکی سَوندسیستم»، «!!!»، «دِث فرام اِباو 1979»، «یارد اَکت»، «یه یه یهس»، «مووین یونیتس»، «کلکسونز» و تعدادی نامهای دیگر در این فهرست جا میگیرند، اما بیتردید «اِلسیدی سَوندسیستم» را میتوان مهمترین پروژۀ دنس پانکی پس از بازگشت دنس پانک به صحنه در اوایل سالهای 2000 دانست. «اِلسیدی سَوندسیستم» تا سال 2026، پنجبار نامزد دریافت جایزۀ گرمی شده و یکبار هم آن را به دست آورده، در سال 2018 و برای قطعۀ Tonite.